Hoe?

Hier kunt u lezen hoe we dat precies doen: het vermogen beheren.

• Twee soorten beleid
• Strategisch en tactisch beleid
• De regels
• Duurzame investeringen
• De portefeuille

Beleggen is nooit zonder risico. De beurs gaat op en neer. Dat is al een risico op zich. Maar op de lange termijn is het resultaat toch positief. We moeten dan wel het geduld hebben om voorbij de waan van de dag te kijken. Doordat we veel jonge deelnemers hebben, hoeven we de pensioenen gemiddeld pas over vierentwintig jaar uit te keren. We hebben dus veel tijd om het geld te vermeerderen en daarom kunnen we geld beleggen. Want uiteindelijk levert beleggen op de lange termijn meer op dan sparen. Als we de afgelopen kwart eeuw alleen maar hadden gespaard, dan waren de pensioenen nu 40% lager of was de premie 70% hoger. Wie alleen maar wil sparen, kiest dus voor een veel hogere premie. Of een fors lager pensioen.

Het beleid 
Als uitgangspunt voor het beleggingsbeleid en de verdeling van het vermogen over de verschillende vermogensbeheerders gebruiken we een aantal beleggingsovertuigingen: 

1) Daar waar het beloond wordt lopen we bewust marktrisico (als bron van rendement) en we nemen geen actieve beleggingsbeslissingen op basis van een marktvisie;

2) Diversificatie over beleggingscategorieën, vermogensbeheerders en beleggingsstijlen voegt waarde toe door het verbeteren van de risico/rendementsverhouding;

3) Passief beheer, tenzij de sterke overtuiging bestaat dat actief beheer structureel waarde kan toevoegen;

4) Beste vermogensbeheerder per beleggingsmandaat;

5) Uitvoeringsorganisatie en bestuur moeten dezelfde belangen delen. Het fonds werkt daarom met zijn eigen interne fiduciaire manager: de uitvoeringsorganisatie;

6) Transparantie en consistentie in beleggingen, in beleggingsproces en in kostenstructuur zijn van belang. Het verwachte netto-rendement en risicoverbetering zijn echter belangrijker dan de kosten bij een beleggingskeuze;

7) Maatschappelijk verantwoord beleggen is de verantwoordelijkheid van het fonds. Bovenal verbetert het integreren van duurzaamheidscriteria in de portefeuille de risico/rendementsverhouding.

Twee soorten beleid

We gebruiken twee soorten beleggingsbeleid: strategisch en tactisch. Het strategische beleid (waar willen we heen op lange termijn?) is de verantwoordelijkheid van het bestuur. Het bestuur kijkt naar dingen als: doel en stijl van het beleggingsbeleid, het risicobudget en de strategische beleggingsportefeuille (alle beleggingen die we doen). Het tactisch beleid (het beleggen zelf), laten we graag over aan partijen die daar heel goed in zijn: Allianz Global Investors, AlpInvest, Altera, F&C, Goldman Sachs, HarbourVest, MacKay Shields, Northern Trust, Robeco, SPF Beheer, State Street Global Advisors, Stone Harbor, Syntrus Achmea Vastgoed, T. Rowe Price, Vanguard en Western Asset Management .

Strategisch
Globaal kun je onderscheid maken in zakelijke waarden, vastrentende waarden en onroerend goed. Beurskoersen kunnen stijgen, maar ook dalen. Daarom beleggen wij niet het hele vermogen in zakelijke waarden. Een derde gebruiken we voor investeringen waarbij we bijna geen risico lopen. Dat is een belangrijke manier om het risico te beperken. We verdelen de beleggingen dus in drie groepen:
• zakelijke waarden: geld dat we breed gespreid en wereldwijd beleggen in onder andere aandelen, private equity, converteerbare obligaties en grondstoffen;
• vastrentende waarden: geld dat we beleggen in zaken die een vast rendement opleveren, zoals staatsobligaties, bedrijfsobligaties, hypotheken en andere financiële producten met een over het algemeen laag risicoprofiel;
• onroerend goed: geld dat we beleggen in beursgenoteerde en gesloten vastgoedfondsen. De gesloten fondsen beleggen in Nederlands commercieel vastgoed zoals winkels, kantoren, bedrijfsruimten en woningen. De beursgenoteerde vastgoedfondsen zijn wereldwijd actief.

Het strategische beleid geldt voor de langere termijn (vijf tot tien jaar) en wordt gebaseerd op de uitkomsten van een Asset Liability Management studie (ALM). Deze studie bekijkt onder andere het risico dat je loopt ten opzichte van de verplichtingen en vergelijkt dat met het rendement op langere termijn.

Zo is het vermogen verdeeld:

Tactisch
De marktvisie en beleggingservaring van de externe partijen (de vermogensbeheerders) moeten ervoor zorgen dat ze zoveel mogelijk rendement halen. Door van hun ervaring gebruik te maken, verdienen wij meer geld dan wanneer wij het vermogen zelf zouden beleggen. De vermogensbeheerders kiezen hun beleggingen zorgvuldig en zorgen voor een goede spreiding over regio’s, landen en sectoren. Of ze het ‘goed hebben gedaan’ kunnen we zien door het resultaat te vergelijken met de benchmark (onze resultaten vergelijken met het gemiddelde van de markt). Natuurlijk blijven ze met hun beleggingen binnen de risicogrenzen die het bestuur heeft bepaald en die door de directie worden bewaakt. Hadden we bij de start van het fonds nog één vermogensbeheerder, inmiddels werken we met veertien partijen. Ook hierdoor spreiden we het risico. Deze zogenaamde ‘multi-managerstructuur’ blijkt tot nu toe heel goed te werken.  

De regels

PH&C heeft de keuze gemaakt niet zelf te beleggen. Wij zoeken per beleggingscategorie (obligaties, aandelen, grondstoffen enz) en per beleggingsregio (Noord-Amerika, Azië, Europa enz) een vermogensbeheerder die past bij het fonds. Dit betekent dat veel van de (beleggings)processen op afstand gebeuren.
PH&C wil wel duidelijk verantwoording afleggen over het beheer van het vermogen; ook al doen we dit niet zelf. Daarom hebben we stemrichtlijnen opgesteld waar de vermogensbeheerders zich zo veel mogelijk aan moeten houden. Zo is voor iedereen duidelijk waarom en hoe het fonds stemt op aandeelhoudersvergaderingen. Het stemmen gebeurt vaak elektronisch op afstand over de hele wereld. Op deze website kunt u achteraf lezen hoe er is gestemd. PH&C heeft ook een verklaring beleggingsbeginselen. Hierin staat hoe wij pensioengeld beleggen en op welke manier. Principes voor het verantwoord beleggen zijn daarin ook opgenomen.  

Duurzaam

Ja, we vinden het belangrijk dat ons fonds een goed rendement haalt, maar… we vinden het ook belangrijk dat dat op een maatschappelijk verantwoorde manier gebeurt. Dus geen beleggingen in bedrijven die ernstige vormen van kinderarbeid toestaan of clusterbommen maken.

Onderzoek
In de zomer van 2007 onderzochten wij hoe belangrijk werknemers en werkgevers in de bedrijfstakken horeca en catering maatschappelijk verantwoord beleggen vinden. Maar ook: welke thema’s vinden ze belangrijk en hoe willen ze worden geïnformeerd over het beleggingsbeleid? Wij belden bijna vierhonderd deelnemers en werkgevers. Uit het onderzoek bleek dat vooral thema’s als kinderarbeid en goed ondernemingsbestuur leefden bij de achterban. Maar eerlijk is eerlijk, het rendement op het vermogen vond men nog steeds het allerbelangrijkste.
Op basis van die uitslag hebben we een mooie, verantwoorde portefeuille samengesteld van bedrijven waarin we willen beleggen. In de lijst van uitgesloten ondernemingen kunnen onze vermogensbeheerders lezen in welke bedrijven ze niet mogen beleggen.

Mandaat
Met ingang van mei 2010 heeft het bestuur van Pensioenfonds Horeca & Catering verder invulling gegeven aan verantwoord beleggen. Naast het uitsluitingenbeleid wil het bestuur ook een actieve bijdrage leveren in het kader van maatschappelijk verantwoord beleggen. Dit doet het bestuur door te beleggen in schone technologieën. In de toekomst krijgen schone technologieën een steeds belangrijker positie waar ook winst / rendement op te behalen valt. Het bestuur heeft een mandaat in Clean Tech Private Equity uitgegeven aan Robeco. Op dit mandaat is een Responsible Enterpreneurship Strategy van toepassing. Dit betekent dat Robeco’s Principles for Responsible Private Equity van toepassing zijn op de door Robeco geselecteerde fund managers. Dat zorgt ervoor dat er ook werkelijk verantwoord belegd wordt.

Portefeuille

Wat zit er nou eigenlijk precies in onze beleggingsportefeuille? De beleggingen zijn verdeeld over drie groepen: zakelijk, vastrentend en onroerend goed.

Zakelijke waarden
Zakelijke waarden zijn beleggingen die relatief risicovol zijn, maar daardoor ook veel geld kunnen opleveren. De portefeuille Zakelijke Waarden is breed gespreid en wereldwijd belegd in aandelen, private equity, converteerbare obligaties en grondstoffen. Het grootste deel van de portefeuille is discretionair belegd in beursgenoteerde aandelen in ontwikkelde markten bij T. Rowe Price en State Street. Discretionair betekent dat PH&C eigen mandaten heeft geformuleerd en dat de beleggingen op naam van PH&C staan. Een deel van de aandelenportefeuille (15%) is belegd in opkomende markten zoals China en Brazilië. Dit is ondergebracht in een beleggingsfonds van Robeco.
Sinds 1 januari 2004 beleggen we ook in private equity (dat geld wordt geïnvesteerd in bedrijven die niet op de beurs genoteerd staan). Sinds begin 2006 wordt ook belegd in termijncontracten op grondstoffen via Western Asset Management en sinds 2009 beleggen we ook in small cap aandelen (aandelen van kleinere beursgenoteerde ondernemingen) via Allianz Global Investors en Vanguard.
Aan het einde van 2010 hadden we € 1.995 miljoen in zakelijke waarden belegd.

Vastrentende waarden
De Vastrentende Waarden (de naam zegt het al: beleggingen die een vaste rente opleveren) portefeuille bestaat uit obligaties, hypotheken en liquide middelen. De obligatieportefeuille is breed gespreid en belegd in staatsobligaties (nominaal en inflatiegerelateerd) en high yield obligaties (obligaties met een hoge rente) in Europa en Noord-Amerika. Een klein deel van deze portefeuille is in staatsobligaties van opkomende markten belegd.

De hypothekenportefeuille bestaat uit indirecte investeringen via deelneming in de hypotheekfondsen van Syntrus Achmea Vastgoed. Deze hypothekenfondsen verstrekken hypotheken aan Nederlandse bedrijven en particulieren.

Aan het einde van 2010 werd € 1.505 miljoen belegd in vastrentende waarden.

Onroerend goed
De Onroerend Goed portefeuille bestaat uit beleggingen in beursgenoteerde vastgoedfondsen en gesloten vastgoedfondsen, beheerd door respectievelijk Cohen & Steers, Altera en Syntrus Achmea Vastgoed. De gesloten fondsen beleggen in Nederlands commercieel vastgoed zoals winkels, kantoren, bedrijfsruimten en woningen. Gesloten wil zeggen dat het fonds niet zomaar nieuwe aandelen mag uitgeven. De beursgenoteerde vastgoedfondsen zijn wereldwijd belegd.

Aan het einde van 2010 was in totaal € 372 miljoen in vastgoed belegd.

Risico
Jammer genoeg heeft de verandering van de marktrente grote gevolgen voor de financiële positie van het pensioenfonds. Uit een studie van het fonds blijkt dat als de rente 1% daalt de verplichtingen met ongeveer 24% stijgen (en omgekeerd dat als de rente met 1% stijgt de verplichtingen met ongeveer 24% dalen). Daarom hebben we in 2006 besloten om het risico op een situatie van onderdekking (in dat geval zouden we niet helemaal aan onze verplichtingen kunnen voldoen) te beperken. We hebben de gevoeligheid voor de marktrente beperkt voor een periode van vijf jaar. Dat neerwaartse risico hebben we in 2008 nog verder weten te beperken, weer voor vijf jaar. Sinds 2010 dekken we structureel zelfs 75% van het renterisico af. Daarmee is de gevoeligheid van het pensioenfonds voor de ontwikkeling van de rente nog maar heel beperkt.

Omdat we over de hele wereld beleggen, beleggen we ook in landen met andere munteenheden dan de euro, zoals de dollar, de pond en de yen (vreemde valuta’s). Daarmee loop je het risico dat die valuta’s meer of minder waard worden. Op de lange termijn levert dat zogenaamde valutarisico echter geen rendement op. Daarom dekken we ook dat risico grotendeels af.
Onze strategie is dat we liever risico nemen in zaken als aandelen en olie. Juist die risico’s worden op de lange termijn beloond. Zo kunnen wij op een verstandige manier meer rendement maken dan op een spaarrekening. Bovendien blijven we bovenop de beleggingen zitten en passen onze strategie aan als dat verstandig is. Dat doen we dan ook en daar kunt u meer over lezen in ons jaarverslag 2010.